Medicijnresten waterfilter | Hormonen & farmaceutica filteren

Ja. Het RIVM en Vewin hebben sporen van meer dan 30 farmaceutische stoffen aangetoond in Nederlands drinkwater en bronwater. Het gaat om pijnstillers (ibuprofen, diclofenac), hormonen (ethinylestradiol, testosteron), antibiotica, antidepressiva en bètablokkers. De concentraties zijn laag (nanogrammen per liter), maar de langetermijneffecten van chronische blootstelling zijn nog onvoldoende onderzocht.

Medicijnen worden door het lichaam niet volledig opgenomen. 30-90% verlaat het lichaam via urine en ontlasting en belandt in het rioolwater. Waterzuiveringsinstallaties zijn niet ontworpen om farmaceutische stoffen volledig te verwijderen, waardoor restanten in het oppervlaktewater en uiteindelijk in ons drinkwater terechtkomen.

Zwaartekrachtfilters van British Berkefeld en Aqualine verwijderen medicijnresten via de combinatie van keramische filtratie en actief kool. ZeroWater verwijdert 99,6% van alle opgeloste stoffen inclusief farmaceutica via 5-traps ionenwisseling. Phoenix Gravity gebruikt kokosnootkoolstof die medicijnresten adsorbeert.

Brita vermeldt de verwijdering van 'bepaalde hormoonverstorende stoffen', maar biedt geen brede bescherming tegen medicijnresten zoals pijnstillers, antibiotica of antidepressiva. Voor uitgebreide medicijnrestenverwijdering heb je een geavanceerder filter nodig met actief koolstofblok of ionenwisseling.

De individuele concentraties liggen ver onder therapeutische doses en worden als veilig beschouwd. Echter, wetenschappers maken zich zorgen over het cocktaileffect (meerdere stoffen tegelijk), chronische blootstelling over tientallen jaren, en specifieke risico's voor kwetsbare groepen zoals baby's, zwangere vrouwen en mensen met een verminderde leverfunctie.

Nee. De meeste farmaceutische stoffen zijn hittebestendig en worden niet afgebroken door koken. Sommige stoffen worden zelfs geconcentreerd doordat water verdampt. Alleen een waterfilter met actief kool of ionenwisseling kan medicijnresten effectief verwijderen.

De meest aangetroffen medicijnresten in Nederlands (bron)water zijn: diclofenac en ibuprofen (pijnstillers), metformine (diabetes), carbamazepine (epilepsie/depressie), sulfamethoxazol (antibioticum), ethinylestradiol (anticonceptiepil) en metoprolol (bètablokker). Carbamazepine wordt als marker gebruikt omdat het nauwelijks afbreekt.

Ja, omgekeerde osmose (RO) kan de meeste medicijnresten verwijderen. Het nadeel is dat het ook alle gezonde mineralen verwijdert, veel water verspilt (3-4 liter afvalwater per liter gefilterd water), en een wateraansluiting en stroom vereist. Zwaartekrachtfilters bieden vergelijkbare verwijdering zonder deze nadelen.

De effectiviteit van actief kool tegen farmaceutica neemt af naarmate het filter verzadigd raakt. British Berkefeld: elke 6-12 maanden. Aqualine: elke 6-12 maanden. ZeroWater: elke 2-3 maanden (de TDS-meter geeft aan wanneer). Phoenix: elke 6-12 maanden. Vervang filters op tijd voor optimale werking.

Het RIVM monitort de waterkwaliteit en de EU stelt sinds 2022 strengere normen voor farmaceutische stoffen in water. Waterbedrijven investeren in geavanceerde zuiveringstechnieken (ozon, UV, actief kool), maar volledige verwijdering is nog niet mogelijk. Een thuiswaterfilter biedt extra bescherming als aanvulling op de waterzuivering.