Medicijnen in drinkwater
Drinkwater in Nederland komt uit twee hoofdbronnen: oppervlaktewater en grondwater. Beide bronnen zijn vatbaar voor verontreinigingen, waaronder medicijnresten. Volgens onderzoek van het RIVM kunnen resten afkomstig van huishoudelijk afvalwater, ziekenhuizen en farmaceutische fabrikanten in waterbronnen terechtkomen. Ondanks aanzienlijke inspanningen van waterbedrijven blijft hun aanwezigheid een punt van zorg.
Medicijnresten in drinkwaterbronnen
Medicijnen worden in sommige drinkwaterbronnen in lage concentraties aangetroffen, vaker en in hogere concentraties in oppervlaktewater dan in grondwater. Officiële rapporten geven aan dat concentraties doorgaans onder de signaleringsparameter van 1 ug/L liggen, die na zuivering verder worden verlaagd. Echter, stoffen zoals jomeprol, metformine en hydrochloorthiazide die in veel oppervlaktewaterbronnen worden aangetroffen, roepen vragen op over de effectiviteit van deze normen.
Sommige hardnekkige medicijnen, zoals carbamazepine, worden regelmatig in relatief hoge concentraties in grondwaterbronnen aangetroffen. Dit geeft aan dat natuurlijke afbraak in de bodem niet altijd afdoende is. Zelfs na zuivering worden soms nog sporen van stoffen of hun afbraakproducten in drinkwater gevonden.
Is drinkwater echt veilig?
Officieel voldoet Nederlands drinkwater aan wettelijke eisen en geldt het als een van de beste ter wereld, mede dankzij intensieve zuiveringsprocessen. Toch kunnen er nog steeds restanten van chemische stoffen, waaronder medicijnen of hun afbraakproducten, in het water worden aangetroffen. Hoewel concentraties als veilig worden beschouwd, blijft er onzekerheid bestaan over de langetermijneffecten van blootstelling aan lage doses.
Effectiviteit van drinkwaterzuivering
Zuiveringsprocessen verlagen de concentratie van medicijnen, maar garanderen geen volledige verwijdering van alle restanten. De effectiviteit hangt af van de fysisch-chemische eigenschappen van elke stof. Zuivering van oppervlaktewater maakt gebruik van geavanceerde combinatietechnieken, terwijl zuivering van grondwater vaak minder intensief is. Dit roept vragen op over de consistentie en volledigheid van de zuivering.
Mengseltoxiciteit en nieuwe stoffen
Autoriteiten stellen dat de huidige lage concentraties geen gezondheidseffecten zouden moeten veroorzaken, ook niet wanneer rekening wordt gehouden met mengseltoxiciteit (de gelijktijdige aanwezigheid van meerdere stoffen). Toch blijft er onzekerheid bestaan over veiligheidsmarges en cumulatieve effecten. Continue monitoring van nieuwe stoffen is noodzakelijk, vooral gezien de mogelijke invloed van klimaatverandering op de kwaliteit van bronwater.
Vertrouwen in drinkwater
Hoewel de kwaliteit van Nederlands drinkwater over het algemeen als goed wordt beschouwd, is consumentenvertrouwen niet alleen gebaseerd op kwaliteit. Er heerst een groeiend wantrouwen jegens de overheid, gevoed door mediaberichten over verontreinigingen en negatieve associaties met chemische vervuilende stoffen. Dit wantrouwen wordt versterkt door beperkte consumentenkennis en wetenschappelijke onzekerheid over mogelijke gezondheidseffecten.
Er is een duidelijke behoefte aan meer transparantie, informatie en continue verbetering van waterzuiveringstechnieken om het consumentenvertrouwen te behouden. Steeds meer consumenten kiezen voor extra zekerheid en schaffen thuis een waterfiltersysteem aan dat medicijnresten uit water filtert. Zowel Aqualine als British Berkefeld zwaartekrachtfilters verwijderen medicijnresten voor meer dan 99%.